Đôi lời về tôi, Phạm Ngọc Dương đảo chủ Đảo Hoa Đào. hehe
Có lẽ tôi là nhà báo từng viết về sâm và dược liệu nhiều nhất Việt Nam, gần 20 năm làm báo, đi rừng, leo núi, tôi được tiếp xúc với rất nhiều chuyên gia, thầy thuốc giỏi, nên tôi rất hiểu giá trị của sâm với sức khỏe con người.
Càng đi sâu, càng tiếp xúc với giới nghiên cứu và người dân bản địa, tôi lại càng bị cuốn vào thế giới của cây sâm. Rồi một ngày tôi từ bỏ vị trí trưởng ban phóng sự của một tờ báo và cuộc sống ổn định để chui vào rừng làm một “gã trồng sâm”.
Bỏ nghề vào rừng ở với sâm
Nơi tận cùng Tổ quốc thuộc, bản Sín Chải B, xã Bum Nưa, Lai Châu, trên độ cao 2.000m giá lạnh mờ sương của dãy Pu Si Lung, nơi chỉ có người La Hủ sinh sống, lác đác những nhà lưới đen bám sườn núi, lẫn trong rừng. Nhìn là biết đó là những vườn sâm. Khi Hà Nội đang nắng nóng như đổ lửa, với mức nhiệt cao kỷ lục thì ở đây vẫn lạnh giá như mùa đông.
Khoảng hơn 20 năm trước, trong những chuyến lang thang ở vùng rừng núi Lai Châu, tôi nhiều lần nghe các thầy lang người Mông, La Hủ kể về một loại cây quý hiếm mà họ gọi là “đốt trúc”, hay tam thất đen. Loại cây ấy mọc sâu trong rừng già, hiếm và được xem như thần dược của núi rừng Tây Bắc. Càng tìm hiểu, anh càng nhận ra giá trị đặc biệt của loại sâm này.
Thời điểm đó, người dân địa phương đổ xô vào rừng đào bán với giá rẻ mạt cho thương lái Trung Quốc. Nhìn sản vật bị bán đi với giá rẻ mạt mà xót xa. Là nhà báo, anh bắt đầu viết hàng loạt bài điều tra, phân tích về giá trị của sâm Việt Nam, kêu gọi bảo tồn và phát triển loại cây quý này trước nguy cơ bị khai thác cạn kiệt.
Hơn chục năm qua, cuộc sống của tôi gần như gắn chặt với núi rừng Tây Bắc. Từ Lai Châu, Lào Cai cho tới Sơn La, nơi nào có thể thử nghiệm cây sâm là tôi xuất hiện. Tôi cùng với người dân vào rừng dựng vườn, học kỹ thuật từ người dân tộc bản địa, cả chục lần sang Trung Quốc tìm hiểu cách trồng sâm, tam thất, rồi lại trở về Việt Nam tiếp tục thử nghiệm cùng các chuyên gia trong nước.
Có những mô hình thất bại hoàn toàn. Có những khu vườn mất trắng sau nhiều năm đầu tư. Nhưng đổi lại, tôi tích lũy được thứ mà tôi gọi là “gia tài lớn nhất” – kinh nghiệm thực tế về cây sâm Việt Nam.
Đưa cây sâm xuống thấp
Theo tôi, điều theo đuổi không phải trồng cây sâm, vườn sâm để làm giàu, mà tôi mong muốn tìm ra phương pháp trồng sâm hiệu quả nhất, vì hiện tại các cá nhân và doanh nghiệp hầu như chưa thành công trong việc trồng sâm Lai Châu. Trong nhiều năm qua, tôi kiên trì thử nghiệm nhiều mô hình khác nhau để tìm ra mô hình chuẩn nhất. Theo tôi, ở những vùng rừng cao núi thẳm như Mường Tè, giao thông khó khăn, xa xôi, rất khó làm quy mô công nghiệp, chỉ nên trồng sâm dưới tán rừng, để giữ củ sâm chất lượng như sâm hoang dã.
Từ những luống sâm ở Mường Tè cao hơn 2.000m, nơi phát tích cây sâm, tôi đã đưa chúng xuống các vùng thấp hơn như Sìn Hồ 1.700m, rồi thậm chí Bắc Hà hay Vân Hồ để thử nghiệm. Kết quả ban đầu cho thấy, khi đi từ gieo hạt, cây sâm vẫn sinh trưởng tốt ở độ cao khoảng 1.000 – 1.200m, mở ra hy vọng về khả năng trồng quy mô lớn bằng mô hình nông nghiệp hiện đại. Tôi cùng với một người bạn đã thử nghiệm tới 4ha và mấy năm qua cây sâm phát triển rất tốt ở độ cao có 1.000m, khi xưa nay cây sâm này chỉ sinh trưởng tốt ở độ cao trên 1.500m mà thôi.
Theo tôi, chỉ khi cây sâm phát triển tốt ở vùng thấp, thì mới trồng được nhiều, làm công nghiệp được, vì giao thông thuận tiện, hạ tầng nông nghiệp đầy đủ, suất đầu tư rẻ hơn nhiều so với trồng trong rừng. Chỉ khi sâm Việt Nam được trồng với sản lượng lớn, có vùng nguyên liệu ổn định, có công nghiệp chế biến sâu và xuất khẩu, thì loại cây này mới thực sự trở thành “quốc bảo” đúng nghĩa, thay vì chỉ là một thứ hàng hóa đắt đỏ dành cho số ít người.
Ngày nay, nhiều người biết đến tôi với biệt danh “Dương Sâm” nhưng tôi là Phạm Ngọc Dương nhé. Nhưng với những người hiểu hành trình của tôi, đó không đơn thuần là câu chuyện bỏ nghề báo đi làm nông. Đó là hành trình của một người dành gần nửa đời người để theo đuổi niềm tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể sở hữu một thương hiệu sâm mang tầm thế giới.
Hotline/zalo: 09.28.28.96.69
(Lưu ý để tránh giả mạo, các bác chỉ liên hệ duy nhất số hotline trên kia hoặc nút gọi trên màn hình)
