Hôm nay có một bác hỏi tôi rất ngây thơ: “Bác Dương ơi, em lên chợ vùng cao mua mật ong thì chắc yên tâm, làm gì có hàng giả đúng không?”
Tôi chỉ cười. haiz
Đợt trước tôi lấy 4 mẫu được quảng cáo là mật ong rừng mang đi kiểm nghiệm. Kết quả, cả 4 mẫu đều là hàng giả. Điều đáng nói là các mẫu này đều được mua từ những nơi vốn nổi tiếng về mật ong như Lai Châu, Sơn La và Lào Cai.
Không tin vào vài mẫu đơn lẻ, tôi tiếp tục gom tổng cộng 20 mẫu ở nhiều nguồn khác nhau để kiểm nghiệm. Kết quả khiến chính tôi cũng giật mình: có tới 16 mẫu không đạt tiêu chuẩn mật ong tự nhiên.
Nói thật, tình hình hiện nay nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì người tiêu dùng nghĩ.
Có một số mẫu chỉ bị pha ở mức nhẹ, hàm lượng đường C4 khoảng 20%, khả năng cao là mật ong nuôi bị cho ăn thêm đường. Nhưng phần lớn các mẫu còn lại có tỷ lệ đường công nghiệp từ 30% đến gần 70%. Nói trắng ra thì trong chai đó chủ yếu là đường, nước và hương liệu, còn mật ong chỉ có một phần rất nhỏ, thậm chí gần như không đáng kể.
Nếu nhìn vào số mẫu tôi đã kiểm nghiệm thì có thể hình dung tỷ lệ mật ong giả trên thị trường hiện nay là cực kỳ lớn. Còn đây mới chỉ là nhóm được quảng cáo là mật ong rừng. Nếu đem mật ong nuôi trên thị trường đi kiểm nghiệm diện rộng, có lẽ kết quả còn đáng lo hơn nữa.
Trong quá trình tìm hiểu, tôi nhận thấy có hai tuyến vận chuyển mật giả khá rõ. Một tuyến từ vùng đồng bằng đi lên Vĩnh Phúc rồi tiếp tục lên Hà Giang, Lào Cai để “hô biến” thành mật ong bạc hà. Tuyến còn lại tập kết hàng về Mộc Châu, sau đó phân phối đi Sơn La, Điện Biên, Lai Châu rồi khoác lên cái tên mật ong rừng.
Nghịch lý ở chỗ, nhiều người cứ nghĩ mật giả được làm ở vùng núi. Thực tế lại ngược hoàn toàn. Mật giả thường được sản xuất ở vùng xuôi, chở lên miền núi để mang cái mác “đặc sản vùng cao”, rồi lại theo xe quay về các thành phố bán cho người tiêu dùng.
Theo tôi, nếu muốn xử lý thì cũng không quá khó. Chỉ cần lấy mẫu tại các đầu mối bán buôn ở những chợ trung tâm, kiểm nghiệm rồi lần theo đường đi của lô hàng là có thể truy ngược về nơi sản xuất. Hầu hết các cơ sở làm mật giả đều cung cấp hàng với số lượng lớn nên rất khó che giấu nếu điều tra bài bản.
Thủ đoạn của họ cũng ngày càng tinh vi. Ban đầu chỉ là nấu đường, pha hương liệu rồi trộn thêm một ít mật ong thật để đánh lừa cảm quan. Khi cơ quan chức năng bắt đầu kiểm tra chỉ số đường C4 thì họ lại chuyển sang dùng các nguồn đường khác nhằm đối phó với việc kiểm nghiệm.
Chỉ cần xử lý nghiêm và khởi tố vài đường dây lớn, tôi tin thị trường sẽ bớt hỗn loạn rất nhiều.
Còn như hiện nay, nghịch lý lớn nhất là mật ong giả không đi từ rừng về đồng bằng.
Mà từ đồng bằng chở lên rừng, lấy danh nghĩa “mật ong vùng cao”, rồi lại quay ngược về xuôi để b.án với giá cao.
