Ở Việt Nam, nghiên cứu về tam thất, mình tự nhận là số 2. Có điều, chưa thấy ông nào là số 1 cả. Các thầy thuốc thì cũng chỉ đọc về nó dăm dòng vài chữ từ sách thuốc, rồi cứ theo bài mà bốc. Cả đời khéo chưa thấy nó mọc ở đâu.
Các cụ thì quý nó, coi là Kim bất hoán – vàng không đổi.
Xưa nhà nào giàu có lắm mới có tam thất dùng. Nhưng giờ dân tình giàu có, đồ quý cũng nhiều, nên nó cũng ít được coi trọng. Món quý nhưng chúng ta ít biết và ít dùng, là điều đáng tiếc.
Ông nào sang Trung Quốc, để ý một chút, thì sẽ thấy người TQ coi trọng nó như thế nào. Hầu như cửa hàng dược liệu nào cũng có tam thất.
Tam thất xuất xứ từ Vân Nam. Vân Nam lại giáp Việt Nam. Vì thế mà rừng Việt Nam vốn từng có đầy tam thất. Khí hậu và địa chất miền núi phía Bắc tương đồng với Vân Nam thì hiển nhiên có tam thất.
Nhưng chúng ta thì chả biết gì về nó. Gần đây mới nhổ ngâm rượu.
Người TQ đã khai thác từ 1 vạn năm trước, và nhân giống nó từ 500 năm trước.
Thủ phủ tam thất tốt nhất là châu Vân Sơn, giáp Hà Giang và Lào Cai. Cho nên Hà Giang và Lào Cai trồng được là vì vậy. Có điều chả nhà khoa học hay cán bộ nào trồng được nó. Chủ yếu người Mông giáp biên đi làm thuê cho các trang trại bên Tàu, rồi học đc kinh nghiệm, về tự trồng trên núi.
Vân Nam có nhiều chợ tam thất, nhưng lớn nhất ở châu Vân Sơn – to bằng miền Bắc Việt Nam, sản xuất tam thất cho hơn 1 tỷ dân TQ, Hàn Quốc, Nhật, Việt Nam và xuất rải rác đi khắp thế giới. Như nói ở trên, Tam Thất là sản vật quý, nên ở đâu trên đất nước rộng lớn này cũng bày bán.
Người TQ muốn có tam thất loại xịn, tươi ngon, có khi còn khó hơn người Việt, vì Vân Nam cách Bắc Kinh vài ngàn cây số, nhưng cách Hà Giang, Lào Cai vài con dao quăng. Cũng như người Việt Nam, người TQ phải giàu có mới dùng dc loại xịn, còn nghèo thì xài loại đểu.
Nó được phân loại nhiều cấp. Không chỉ loại tam thất, giống tam thất, vùng trồng, tuổi tam thất, kỹ thuật chế biến, độ nguyên vẹn của củ mà còn dược chất còn lại trong củ…
Loại VIP vào nơi sang trọng, cực đắt đỏ, loại thải đi lên vùng núi, vùng xa, về Việt Nam… những thị trường nghèo, ưa đồ rẻ.
Câu chuyện phân loại, lấy mất chất tôi sẽ viết sau.
Hôm nay, nhân việc sắp đến mùa khai thác, tôi chỉ nói rằng, tam thất thực sự là tinh hoa dược liệu, thứ sản vật quý. Người TQ ko chỉ dùng nó lâu đời, mà trong xã hội hiện đại này họ vẫn dùng tam thất một cách đều đặn, thô mộc theo lối cổ truyền từ vạn năm nay. Từ già đến trẻ, từ nam đến nữ, nhưng nhất là phụ nữ 40 tuổi trở lên, chẳng ai là ko dùng thứ này, vì nó thực sự là thần dược cho sức khỏe và sắc đẹp, nó tái tạo sức khỏe và sắc đẹp từ gốc. Nó là thứ bổ máu, bổ khí tuyệt vời.
Nền Trung Y là tinh hoa của thế giới, và người Tàu họ dùng bao đời nay hàng ngày, thì hiển nhiên đã được công nhận bằng chiều dài lịch sử. Tam thất cũng là thứ dược liệu duy nhất mà bác sĩ tây y tin tưởng và khuyên bệnh nhân K nên dùng để bồi bổ và hỗ trợ. Bản thân tôi thì nghĩ ra đủ cách để cả nhà chén nó. Ko chỉ pha bột uống, làm trà, ngâm mật, mà còn đóng cả viên nuốt cho tiện.
Chúng ta dùng tam thất hay sâm đừng mong nuốt vào thấy tác dụng ngay, mà nó là quá trình dài, như người Tàu dùng nó cả đời vậy.
Còn nữa…
Phạm Ngọc Dương
