Trà Phổ Nhĩ là gì?
Dùng trà lâu rồi, đặc biệt là các loại trà shan chế biến bởi các vùng dân tộc thiểu số, đặc biệt thích kiểu Phổ Nhĩ, nhưng cũng chưa viết bài nào cả. Nay rảnh, viết mấy dòng.
Giới sành trà thì đều biết Phổ Nhĩ là tên địa danh của vùng Vân Nam, Trung Quốc.
Nó vốn là dạng trà vàng, trà đen của các dân tộc thiểu số vùng Vân Nam.
Tôi đi miền núi phía Bắc nhiều, vào vùng người Dao, Mông, Lô Lô, Cờ Lao, Nùng, Tày… đồng bào hay lôi trà ra mời, đen sì như cỏ cháy.
Thực ra, phần lớn đồng bào miền núi phía Bắc và vùng Vân Nam xưa ranh giới hai nước chưa rõ ràng. Thời nhà Thanh, vùng Hà Giang vua Mèo cai quản, như vương quốc riêng, địa giới lẫn lộn, lịch sử văn hoá, ẩm thực vùng Hà Giang và Vân Nam cũng sêm sêm nhau thôi. Nên xét về nguồn cội, thì gốc gác của trà Phổ Nhĩ từ loại trà đen, trà vàng. Và, gốc gác của nó rõ ràng ko chỉ riêng của vùng Phổ Nhĩ. Vùng Hà Giang vốn nổi tiếng với tên Trà Mạn Hảo cũng chính là gốc gác của loại trà kiểu Phổ Nhĩ danh tiếng.
Để làm được loại trà này và chất lượng cao nhất, thì nguyên liệu phải từ những cây chè Shan tuyết cổ thụ trên núi cao, mây mù bao phủ. Chè non, mới trồng ko làm được, hậu vị rất kém và để lâu hỏng trà.
Các nghệ nhân trà của Đài Loan, Trung Quốc cũng mày mò khắp Việt Nam tìm trà shan tuyết để làm Phổ Nhĩ, nhưng họ chỉ chọn vùng chè Shan tuyết ở dãy Tây Côn Lĩnh, Hà Giang, mà thôi. Có lẽ, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của vùng Hà Giang tương đồng với vùng Dị Võ cũng như những vùng có shan tuyết núi quanh Phổ Nhĩ.
Trà Phổ Nhĩ trải qua quá trình lên men sau chế biến, thường là trong quá trình lưu trữ.
Việc lên men phụ thuộc vào thời gian, và quá trình lên men càng sâu thì hương vị càng ngon, chất lượng càng tuyệt hảo. Cho đến nay, dù Trung Quốc rất giỏi, nhưng họ vẫn chưa có cách nào sử dụng khoa học để can thiệp được.
Như đã nói ở trên, gốc gác loại trà này là từ dân tộc thiểu số Vân Nam, gồm cả Việt Nam nữa. Không thể biết được những cư dân này biết chế biến từ khi nào, nhưng nó chỉ nổi danh mới đây thôi, khoảng 5.000 năm gì đó, khi người ta đóng nó thành bánh!
Loại trà shan tuyết hoang dã cổ thụ sau khi chế biến, trải qua quá trình lên men độ vài năm, khi đã sử dụng ngon rồi, thì họ đóng thành bánh để dễ vận chuyển mà thôi. Cũng kể từ khi đóng thành bánh, vận chuyển thuận tiện, lại bảo quản dễ, nên nó được chất lên lưng ngựa, lạc đà, theo Con đường tơ lụa đi khắp Trung Quốc, sang tận Trung Đông, Châu Âu, và vang danh khắp thế giới.
Như một sự vô tình, thứ trà vàng, trà đen ấy, khi đóng thành bánh, nó lại trở nên ngon hơn, được ưa thích hơn, trở thành thức uống của giới thượng lưu.
Người mua trà khi ấy đã lấy tên “Phổ Nhĩ” là nơi sản xuất ra những bánh trà.
Phổ Nhĩ được chế biến thành 2 loại, gồm Phổ Nhĩ chín và Phổ Nhĩ sống.
Phổ Nhĩ sống vẫn giữ được vị chát dịu nhẹ của trà cổ thụ sau vài nước đầu, để gợi nhớ hương vị gốc. Những lần nước sau, khoảng thứ 4 thứ 5 trở đi, vị chát dần biến mất, chỉ còn lại mùi hương của gỗ và trái cây chín ngọt ngào. Người sành trà vừa uống vừa cảm nhận thấy sự biến đổi của hương vị rất kỳ diệu.
Về công dụng của Trà Phổ Nhĩ
Đến nay, các nhà khoa học Trung Quốc, Nhật Bản và Châu Âu đã tiến hành nhiều công trình nghiên cứu về giá trị dinh dưỡng và giá trị y học của trà Phổ Nhĩ. Nhờ có những nghiên cứu sâu mà người ta đã phát hiện ra rất nhiều tính chất kỳ diệu của trà Phổ Nhĩ.
Uống trà Phổ Nhĩ thường xuyên sẽ giúp làm giảm m.ỡ m.áu, giảm triphosphoglyxein và axit béo tự do. Ức chế hình thành cholesterol, tăng bài tiết cholesterol.
Làm giảm các hợp chất béo và isolipit, giảm cholesterol trong cơ thể, giảm đường trong máu, tốt cho người xơ cứng mạch vành tim; ngăn xơ cứng mạch máu; hạ huyết áp; giúp tiêu hoá tốt, ngừa ung thư hiệu quả,
Tăng sự sản sinh tế bào miễn dịch trong cơ thể; tiêu mỡ tốt nên tác dụng giảm béo hiệu quả; giảm độc tố của thuốc lá…
Đấy là những nghiên cứu của Trung Quốc, cũng có thể phóng đại để quảng bá sản phẩm, nhưng rõ ràng, những bánh Phổ Nhĩ là thức uống tinh hoa nên rất đắt đỏ. Những bánh trà Phổ Nhĩ 20 năm có giá hàng ngàn đô la, hàng vạn tệ, chỉ dành cho giới thượng lưu mà thôi.
Đấy là ở Trung Quốc, khi họ xây dựng thương hiệu giỏi, còn ở Việt Nam, thì chỉ một bộ phận biết đến nó và biết thưởng thức, nên quá rẻ. Chỉ với 2 củ, đã được thưởng thức thứ thượng phẩm này, đúng là chuyện không tưởng.
