Có đợt rất khó khai thác đảng sâm dây tím, vì càng ngày càng hiếm. Tôi phải mò lên tận Mường Tè, dãy Pu Si Lung huy động đồng bào La Hủ, Si La, Hà Nhì đi đào bới ở khu vực rừng núi nguyên sinh hiểm trở, mới thu hoạch được đủ sản lượng để sấy phục vụ anh em.
Mùa này thu hái, sấy dùng cả năm. Chỉ tập trung làm đc vài tháng sau khi tạm ngừng sấy tam thất, do tam thất đang lên cây.
Ngày mai sẽ có gần 1 tấn từ Mường Tè về, xếp ngập 2 máy sấy to vẫn ko hết, dư nhiều sâm tươi để phục vụ anh em.
Nhân đây xào lại vài dòng để anh chị em biết đến giá trị của thứ rẻ như rau mà quý như nhân sâm này…
Đảng sâm có vài loại. Mỗi loại mọc ở một vùng, một độ cao khác nhau.
Loại tốt nhất có dây tím, hoa tím, khai thác ở độ cao khoảng 2.000m so với mặt nước biển.
Núi Ngọc Linh cũng có loại sâm này, gọi là sâm dây, nhưng có lẽ ko có tuổi so với vùng Tây Bắc, vì nơi đây khí hậu quá khắc nghiệt, củ sâm với sức sống mãnh liệt mới mọc lên được. Nhìn những củ sâm tuy nhỏ nhưng đầu củ sùi u cục là biết.
Trước kia, đi miền núi nhiều, thấy đảng sâm khá nhiều, nên không coi trọng. Tuy nhiên, từ lần đi nửa vòng Trung Quốc, gặp gỡ lãnh cả chục tập đoàn Đông dược lớn nhất Trung Quốc, thì tôi thay đổi hoàn toàn nhận định về loại thảo dược này.
Trung Quốc là bậc thầy về đông y, đặc biệt giỏi về sâm, nhưng họ lại rất coi trọng thứ sâm mà người Việt coi thường này.
Mỗi công ty lớn sản xuất dược liệu, đều có phòng trưng bày các sản phẩm có giá trị. Đủ các loại dược liệu quý hiếm trên khắp thế giới được trưng bày làm mẫu, vừa như bảo tàng nhỏ vừa giới thiệu với khách.
Đến phòng trưng bày của ông Hoàng Quyền Thành, tổng giám đốc tập đoàn dược Đông Nam (TP Tuyền Châu, Phúc Kiến, Trung Quốc), doanh thu tỷ đô/năm, thật bất ngờ khi thấy món quý hiếm mà tập đoàn ông trưng bày, giới thiệu là… đảng sâm.
Đảng sâm được bày cạnh những củ nhân sâm giá tiền tỷ/củ bằng ngón tay, những hộp đông trùng hạ thảo cao cấp giá 4-9 tỷ/kg, hay rẻ bèo cũng là tam thất bắc trồng 10-15 triệu/kg. Ko thấy có tam thất hoang hay sâm Ngọc Linh ở đây cũng như tất cả các phòng trưng bày của các tập đoàn dược ở Trung Quốc. Dù phía Nam Trung Quốc, đặc biệt là tỉnh Vân Nam nơi có nhiều dược liệu quý, có các loại sâm tiết trúc và dòng Ngọc Linh, nhưng cũng ko có trong các phòng trưng bày. Đại diện hai loại dược liệu quý Vân Nam (giáp Việt Nam) chỉ là tam thất bắc và thiên ma.
Điều thú vị là người TQ đánh giá đảng sâm rất cao và dùng trong nhiều bài thuốc như vị bồi bổ, tăng sức đề kháng cho cơ thể. Vậy nên, ở Việt Nam, các phương thuốc Bắc do các thầy lang bốc đều có bổ sung đảng sâm như vị bồi bổ cơ thể, giúp nhanh lành bệnh, tăng sức đề kháng. Là bởi thầy lang Việt bốc thuốc theo sách Tàu.
Trong bài thuốc An Cung Trúc Hoàn trị tai biến của lương y Nguyễn Quý Thanh cũng sử dụng đảng sâm rất nhiều. Mỗi tháng tôi cung cấp cho bà nửa tấn đảng sâm hoang dã khô để bà bào chế bài thuốc lừng danh cứu sống nhiều người thoát tai biến. Tất nhiên, trong bài thuốc ấy, đảng sâm chỉ đóng vai trò “tá sứ” mà thôi, nhưng nó lại ko thể thiếu để giúp người ốm mau lành bệnh. Nhiệm vụ của sâm là giúp người bệnh hồi phục nhanh.
Ở Trung Quốc ko còn đảng sâm rừng, chỉ còn loại trồng công nghiệp, sấy khô dài ngoẵng như sợi dây, ko thể so với đảng sâm hoang dã của Việt Nam được. Họ trồng quy mô lớn và đảm bảo an toàn cao. Giá ở TQ ko rẻ, nhưng xuất lậu về Việt Nam thì rẻ như cỏ rác. Chẳng hiểu là sâm hay rác dược liệu.
Từ khi thấy người Trung Quốc coi trọng đảng sâm, thì tôi bắt đầu nghiên cứu. Trung Quốc đất rộng mênh mông mà có 4 loại đảng sâm, Việt Nam bé tẹo mà cũng có vài loại. Loại hoa tím, dây tím chỉ có ở độ cao 2.000m của dãy Hoàng Liên Sơn là dược liệu tuyệt vời. Độ cao này cũng có loại sâm tiết trúc đen quý nhất, đó là sâm Lai Châu.
Đây chính là loại mà tôi tập trung khai thác – đào bới khắp Pu Si Lung và toàn thu hái ở nơi lần đầu khai thác, nơi cả triệu năm qua chả ai nhổ củ nào.
